Led Diyot Nedir? Çeşitleri ve Nasıl Çalışır?

Bu yazıda ışık yayan diyot (LED) hakkında bilgi vermeye karar verdim. Bunun sebebi led teknolojisi son yıllarda dünya üzerinde oldukça geniş alanlarda kullanılmaya başlanmış olmasıdır. Led ilk başlarda reklamcılıktan televizyonlara kadar her alanda kullanılır hale geldi. Hatta şuan aydınlatmada tasarruf amaçlı sıkça kullanılmaya başlandı. Geniş bir alanda yer edinen bu küçük ışıkları herkesin anlayacağı dilde açıklamaya çalıştım.

Led diyottan önceki  Diyot nedir? başlıklı yazımı okuyarak diyotlar hakkında daha geniş bilgiye ulaşabilirsiniz.

Led Diyot Nedir?

Işık yayan diyot, doğru yönde gerilim (Sadece DC gerilim) uygulandığı zaman ışık yayan diğer bir deyimle elektriksel enerjiyi ışık enerjisi haline dönüştüren özel katkı maddeli PN diyotlardır.
LED(Light Emitting Diode – Işık Yayan Diyot ) veya SSL(Sloid State Lamps -Katkı hal lambası ) adlarıyla da bilinmektedirler.

Doğru yönde gerilim konusunu daha ayrıntılı bir şekilde işleyecek olursak bildiğiniz gibi diyotlar sadece bir yönde akımı geçirir. Led bir diyot olduğuna göre tüm kutuplu diyotlar gibi anottan (artı) katota (eksi) bir geçiş olacağı için bağlantı yönü vardır. Bundan dolayı Led’in çalışması için bağlantısının doğru yapılması gerekir. Kısaca Led, iki bacaklı yarı iletken bir elektronik elemandır.

Led Diyot Bağlantısı

Ledler seri ve/veya paralel bağlanabilirler. Seri bağlantıda istenildiği kadar led seri bağlandıktan sonra 1 tane akım sınırlama direnci eklenmelidir. Paralel bağlantıda ledler değil led + direnç düzenekleri birbirine paralel bağlanmalıdır.Bağlantıların her birinde karışık led çeşitleri kullanılabilir. Her çeşidin kendine göre ileri ön gerilimi vardır. Dolayısıyla böyle bir kullanımda tüm hesaplar ayrı ayrı yapılmalıdır.

Çalışma Aralıkları

Normal diyot için 0,7 V olan iletime geçme gerilimi Led diyot da istenilen renge göre değişiklik göstermektedir.
Kırmızı LED yaklaşık 1,5V-15mA
Sarı LED yaklaşık  1.8V-15mA
Yeşil LED yaklaşık 2,2V-15mA
Mavi ve Beyaz LED yaklaşık 3V-30mA ‘de çalışır.

Led Diyot Özellikleri

Uzun ömürlüdür. (ortalama 105 saat)
Darbeye ve titreşime karşı dayanıklıdır.
Kullanılacağı yere göre çubuk şeklinde veya dairesel yapılabilir.
Çalışma zamanı çok kısadır.  (nanosaniye)
Diğer diyotlara göre doğru yöndeki direnci çok daha küçüktür.
Işık yayan diyotların gövdeleri tamamen plastikten yapıldığı gibi, ışık çıkan kısmı optik
mercek, diğer kısımları metal olarak ta yapılır.

Katkı Maddesine Göre Işık Renkleri
GaAs (Galliyum Arsenid): Kırmızı ötesi (görülmeyen ışık)
GaAsP (Galliyum Arsenid Fosfat): Kırmızıdan – yeşile kadar
GaP (Galliyum Fosfat): Kırmızı
GaP (Nitrojenli): Yeşil ve sarı
 
Akım – Işık Şiddeti Bağlantısı
LED diyodunun ışık şiddeti, içinden geçen akım ile doğru orantılı olarak artar.Ancak bu artış; Şekilde
görüldüğü gibi akımın belirli bir değerine kadar doğrusaldır. Eğer diyoda verilen akım, doğrusallığın
bozulduğu noktayı aşarsa diyot aşırı ısınarak bozulur. Bu nedenle diyotlar kullanılırken, firmalarınca verilen
karakteristik eğrilerine uygun olarak çalıştırılmalıdır.
Sıcaklık-ışık şiddeti bağıntısı
Diyot ısındıkça, akım sabit kaldığı halde, verdiği ışık şiddeti Şekilde görüldüğü gibi küçülür. Bu düşme
diyodun cinsine göre şöyle değişir.
GaAs diyotta düşme: Her derece için %0,7
AaAsP diyotta düşme: Her derece için %0,8
GaP diyotta düşme: Her derece için %0,3
Normal çalışma şartlarında bu düşmeler o kadar önemli değildir. Ağır çalışma şartlarında ise soğutucu
kullanılır veya bazı yan önlemler alınır.
Kullanım Alanları
Işık yayan diyotların en yaygın kullanılma alanı, dijital ölçü aletleri, dijital ekranlı bilgisayarlar, hesap
makinaları,bilgisayar kasaları,televizyonlar ve yazıcı elektronik sistemlerdir. Bu kullanma şeklinde,
çoklu ışık yayan diyotlardan yararlanılmaktadır. Bazı hallerde ışık yayan diyotlardan işaret lambası ve
ışık kaynağı olarak da yararlanılır.
 
Sağlamlık Kontrolü
Led diyot da diğer normal diyotlar gibi ölçülür. Fakat üzerinde çizgi yoktur. Kısa uç (katot ) , uzun
bacak ise anot olarak kabul edilir. Bir yönde ( 12- 13) gibi bir direnç değeri gösterirken diğer yönde
sonsuz direnç göstermesi gerekir.
Ayrıca elimizdeki ölçü aletinin diyot kademesi varsa led bu konumda iken + prob anota  – prob

katota dokundurulmak suretiyle ledin yanık olup olmadığı denenebilir.

Yorum Yap

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.